Thiết kế biệt thự Indochine Hà Nội

Khi gia chủ đặt vấn đề “làm một biệt thự Indochine”, câu đầu tiên chúng tôi hỏi lại không phải về màu gạch hay kiểu đèn, mà là: ngôi nhà sẽ đón nắng và gió theo hướng nào. Phong cách Đông Dương ra đời từ chính câu hỏi đó, gần một trăm năm trước, và đến nay vẫn là cách trả lời hợp lý cho khí hậu nóng ẩm của Hà Nội. Bài viết này trình bày cách Kiến trúc Hoàn Mỹ đọc phong cách Indochine và áp dụng vào một biệt thự hai tầng một tum trên lô đất 400 m² tại Hà Nội.

Các bạn có thể xem nhanh bài viết tại đây

Thông tin dự án

Địa điểm	Hà Nội
Diện tích khu đất	400 m²
Tầng cao	2 tầng, 1 tum
Phong cách	Indochine (kiến trúc Đông Dương)
Phạm vi Kiến trúc Hoàn Mỹ	Thiết kế kiến trúc, nội thất, cảnh quan

Biệt thự Indochine 2 tầng 1 tum trên đất 400 m² tại Hà Nội nhìn từ mặt phố — Mặt tiền biệt thự Indochine lúc lên đèn

Phong cách Indochine đến từ đâu

Đầu thế kỷ 20, các công trình Pháp xây ở Hà Nội phần lớn mang nguyên kiểu cổ điển châu Âu: mái thấp, tường dày, ít hiên. Kiểu nhà ấy chịu nắng và mưa nhiệt đới kém. Những năm 1920, kiến trúc sư Ernest Hébrard, người phụ trách quy hoạch đô thị Đông Dương, đề xuất một hướng khác. Ông giữ bố cục đối xứng và trục chính của kiến trúc Pháp, nhưng mượn từ đình, chùa Việt mái ngói dốc nhiều tầng, mái đua rộng, hiên sâu và các ô thoáng để thông gió.

Hai công trình còn đứng ở Hà Nội cho thấy rõ cách làm này: Nha Tài chính Đông Dương, nay là trụ sở Bộ Ngoại giao (hoàn thành cuối thập niên 1920), và Bảo tàng Louis Finot, nay là Bảo tàng Lịch sử Quốc gia (1926–1932). Điều đáng học ở đây không phải hình thức mái cong hay họa tiết, mà là thứ tự ưu tiên: khí hậu quyết định hình khối, trang trí đi sau.

Năm nguyên tắc chúng tôi giữ khi thiết kế biệt thự Indochine

Mái là lớp bảo vệ, không phải lớp trang trí. Mái ngói dốc, đua rộng che nắng cho tường và cửa, thoát mưa nhanh, tạo khoảng đệm nhiệt dưới mái.
Có hiên trước khi có cửa. Mỗi lối vào chính đều có một khoảng hiên hoặc sảnh có mái, để khách dừng lại trước khi vào nhà và để cửa không chịu nắng mưa trực tiếp.
Trục và đối xứng ở mặt tiền, linh hoạt bên trong. Cổng, sân, hiên và sảnh nằm trên một trục; phía sau, mặt bằng được tổ chức theo nhu cầu ở thực tế.
Gió phải có đường vào và đường ra. Cửa đặt đối diện nhau, ô thoáng trên cửa, không gian cao để khí nóng bốc lên và thoát ra.
Chọn ít mô-típ và lặp lại. Một ngôi nhà Indochine đẹp thường chỉ cần hai, ba chi tiết nhận diện, như cửa vòm, ô tròn, một loại gạch hoa văn, dùng nhất quán từ ngoài vào trong.

Bài toán của lô đất 400 m²

Lô đất 400 m² trong đô thị không cho phép một khuôn viên rộng như biệt thự ngoại ô. Khối nhà chiếm phần lớn khu đất; phần còn lại phải đủ cho cổng, lối xe, sân và một khoảng xanh nhìn từ trong nhà. Chiều cao hai tầng một tum giữ ngôi nhà ở tỷ lệ vừa phải với dãy phố, để mái ngói, chứ không phải chiều cao, là hình ảnh chính.

Chuỗi cổng – sân – hiên – sảnh

Trong kiến trúc Việt truyền thống, khách không bước thẳng từ đường vào nhà; họ đi qua cổng, qua sân, lên hiên rồi mới vào gian giữa. Chúng tôi giữ trình tự đó dù khu đất không lớn. Cổng có mái ngói riêng và cánh gỗ, nối với tường rào trắng, là lớp đầu tiên. Sân lát đá xen ô cỏ là lớp thứ hai: vừa là lối xe, vừa giữ bề mặt thấm nước và giảm hấp nhiệt so với sân bê tông kín.

Mặt chính biệt thự Indochine với mái ngói nhiều lớp và cổng gỗ — Mái ngói nhiều lớp thấp dần từ tum xuống cổng

Biệt thự Indochine nhìn chéo từ phía phố — Biệt thự nhìn chéo từ phía phố

Cổng mái ngói và cánh gỗ dẫn vào sân biệt thự — Cổng mái ngói, cánh gỗ và tường rào trắng – lớp chuyển tiếp đầu tiên

Lớp thứ ba là hiên tầng một: cột vuông, vòm vữa đắp, một ô cửa tròn khung gỗ đặt giữa hai cửa vòm. Hiên sâu giúp cửa chính không chịu mưa tạt và nắng chiều; người ngồi ở hiên vẫn nhìn được ra sân. Đây cũng là nơi đặt các chi tiết nhận diện của ngôi nhà, vì đó là chỗ khách đứng lâu nhất trước khi vào.

Hiên biệt thự với cửa vòm và ô cửa tròn khung gỗ — Hiên với cửa vòm và ô cửa tròn khung gỗ

Sân trước lát đá xen ô cỏ của biệt thự — Sân lát đá xen ô cỏ

Mái nhiều lớp và lớp bao che

Mặt tiền tổ chức theo các lớp mái ngói đen thấp dần từ tum xuống tầng hai, tầng một rồi tới cổng. Cách chia mái này làm khối nhà nhẹ đi trên mặt phố, đồng thời mỗi lớp mái che cho phần tường và cửa ngay bên dưới. Tường trắng giảm hấp thụ nhiệt; cửa vòm khung gỗ có ô kính phía trên, mở được để thoát khí nóng sát trần.

Biệt thự Indochine nhìn từ trên cao với các lớp mái ngói — Các lớp mái ngói nhìn từ trên cao

Góc phố của biệt thự Indochine với tum và sân thượng — Tum và sân thượng nhìn từ góc phố

Mái ngói đen và ban công tầng hai của biệt thự Indochine — Mái đua che ban công và cửa vòm tầng hai

Ở mái, chúng tôi chú ý hai chi tiết hay bị bỏ qua khi làm nhà “phong cách”: độ đua của mái phải đủ sâu để có bóng đổ thật, và mái ngói cần lớp chống nóng, chống thấm bên dưới. Một mái ngói chỉ dán lên sàn bê tông phẳng cho hình ảnh Đông Dương nhưng không cho khoảng đệm nhiệt.

Phòng khách thông tầng: lấy sáng và đẩy khí nóng

Phòng khách cao hai tầng, một mặt là vách kính khung sắt hoa văn kéo lên tới mái. Khoảng thông tầng làm hai việc. Thứ nhất, ánh sáng vào theo chiều cao, phủ xuống sâu trong nhà thay vì chỉ sáng ở mép cửa. Thứ hai, không khí nóng bốc lên cao và thoát ra qua các cửa phía trên, kéo theo không khí mát hơn từ hiên và sân vào ở tầng dưới. Đây là nguyên lý thông gió theo chiều đứng, dùng được ngay cả những ngày ít gió.

Phòng khách thông tầng với vách kính hoa văn và gạch men xanh — Phòng khách thông tầng, vách kính hoa văn cao tới mái

Để ánh sáng từ vách kính lớn không gây chói, chúng tôi dùng khung sắt hoa văn chia nhỏ mặt kính, rèm vải sáng màu và nội thất gỗ tối đặt thấp. Mảng gạch men xanh ở vách đối diện phản chiếu một phần ánh sáng, làm phòng sáng đều mà không cần bật đèn ban ngày.

Phòng khách Indochine với sofa gỗ lưng tròn và tủ trưng bày — Khu ngồi với sofa gỗ lưng tròn

Vách tivi ốp gạch men xanh trong phòng khách Indochine — Vách gạch men xanh phản chiếu ánh sáng

Phòng khách nhìn về phía phòng ăn qua khung vòm gỗ — Phòng khách nối phòng ăn qua khung vòm gỗ

Gió xuyên phòng và quạt trần

Trong các phòng, cửa sổ và cửa đi được bố trí để gió có đường đi xuyên qua, không bị chặn bởi tủ hay vách kín. Cửa vòm có ô kính trên và cửa sắt hoa văn bên ngoài cho phép mở thông gió mà vẫn an toàn. Quạt trần cánh lá ở phòng khách và phòng ngủ là chi tiết của phong cách Đông Dương, nhưng trước hết là thiết bị giúp giảm thời gian dùng điều hòa trong những tháng giao mùa.

Vật liệu: ba lớp, dùng nhất quán

Nội thất dùng ba lớp vật liệu: gỗ tối màu cho khung vòm, tủ và đồ rời; gạch men xanh vảy cá cho các mảng nhấn; gạch bông hoa văn cho sàn bếp, sàn phòng tắm và một phần sàn phòng khách. Trần thạch cao đắp phào nhiều cấp, đèn đồng và mây đan hoàn thiện tinh thần Đông Dương. Bếp và bàn ăn tám chỗ nối với phòng khách qua khung vòm, giữ liên hệ thị giác mà vẫn phân rõ khu vực.

Bếp và bàn ăn Indochine với tủ gỗ tối và gạch men xanh — Bếp và bàn ăn tám chỗ

Gỗ tối là điểm dễ làm sai nhất của phong cách này. Nếu tường, trần và sàn cùng dùng gỗ tối, căn phòng sẽ nặng và tối dù có nhiều cửa. Trong dự án, gỗ tối chỉ xuất hiện ở khung, đồ rời và cửa; tường và trần giữ màu sáng.

Phòng ngủ và phòng tắm

Phòng ngủ chính có đầu giường ốp gạch men xanh trong khung gỗ vòm, cửa sổ sắt hoa văn và tủ sách gỗ. Các phòng khác đổi điểm nhấn: phòng có vách đá vân vàng, phòng hai giường với đầu giường hình rẻ quạt. Mỗi phòng có một chi tiết riêng nhưng cùng hệ vật liệu, để cả ngôi nhà vẫn đọc như một.

Phòng ngủ chính với đầu giường gạch men xanh và khung gỗ vòm — Phòng ngủ chính

Phòng ngủ với vách đá vân vàng và quạt trần cánh lá — Phòng ngủ vách đá vân vàng

Phòng ngủ có góc sinh hoạt riêng và vách tivi đá — Phòng ngủ có góc sinh hoạt riêng

Phòng ngủ hai giường với đầu giường hình rẻ quạt — Phòng ngủ hai giường

Phòng tắm dùng gạch bông lát sàn, gương khung gỗ bo tròn và mảng tranh gạch mosaic hoa lớn. Cửa sổ phòng tắm đặt cao, lấy sáng và thoát ẩm trực tiếp ra ngoài, không phụ thuộc hoàn toàn vào quạt hút.

Phòng tắm với tranh gạch mosaic hoa và gương khung gỗ — Phòng tắm với tranh gạch mosaic hoa

Lavabo tủ gỗ và sàn gạch bông trong phòng tắm biệt thự — Lavabo tủ gỗ và sàn gạch bông

Bốn sai lầm thường gặp khi làm nhà Indochine

Dùng họa tiết thay cho giải pháp. Gạch bông, ô tròn, lam gỗ chỉ là chi tiết; nếu nhà không có hiên, mái đua và đường gió, phong cách chỉ còn trên bề mặt.
Mái ngói không đua. Mái cắt sát tường cho hình ảnh mái dốc nhưng không che nắng, tường và cửa vẫn hứng mưa nắng trực tiếp.
Gỗ tối phủ kín. Tường, trần, sàn cùng tông tối làm nhà thiếu sáng và nóng về cảm giác.
Đóng kín cửa kính để lắp điều hòa. Bỏ ô thoáng và cửa mở được làm mất đi lợi thế thông gió tự nhiên vốn là gốc của phong cách.

Câu hỏi thường gặp

Indochine khác tân cổ điển ở điểm nào?

Indochine bắt nguồn từ việc điều chỉnh kiến trúc Pháp cho khí hậu nhiệt đới: mái ngói dốc, hiên sâu, ô thoáng, vật liệu địa phương. Tân cổ điển thiên về phào chỉ, cột và tỷ lệ châu Âu, ít chú trọng giải pháp khí hậu.

Lô đất phố có làm được biệt thự Indochine không?

Được, nếu giữ các yếu tố gốc: một khoảng sân hoặc hiên trước nhà, mái che cho cửa, và một không gian cao để lấy sáng và thoát khí nóng. Diện tích xây dựng phải nằm trong chỉ tiêu quy hoạch được phép của lô đất.

Chi phí hoàn thiện Indochine có cao hơn phong cách hiện đại?

Thường cao hơn ở mái ngói, cửa gỗ vòm, phào đắp và gạch bông. Có thể tiết giảm bằng cách tập trung chi tiết ở mặt tiền, sảnh và phòng khách, giữ các phòng khác ở mức tối giản cùng hệ vật liệu.

Dự án biệt thự khác

Trao đổi cùng Kiến trúc Hoàn Mỹ

Chủ đầu tư đang chuẩn bị xây biệt thự tại Hà Nội có thể gửi vị trí, kích thước đất, chỉ tiêu quy hoạch, nhu cầu phòng và ngân sách dự kiến. Kiến trúc Hoàn Mỹ đề xuất phương án kiến trúc, nội thất, cảnh quan và phạm vi thiết kế hoặc Design & Build (tổng thầu thiết kế – thi công), tạm ứng và nghiệm thu theo từng mốc.

Nhận tư vấn và báo giá Tải hồ sơ năng lực

CÔNG TY CỔ PHẦN KIẾN TRÚC XÂY DỰNG HOÀN MỸ (KIẾN TRÚC HOÀN MỸ)
Mỗi thiết kế, một hành trình – khơi nguồn bản sắc, giá trị kết tinh.